Azim ve sebat ayaklarını öne at, bir de bakacaksın ki, Allah’ın izniyle vâsıl olmuşsun; ondan önüne açılan yoldan ilerle, inşallah (…) sen de (istediğini) elde edeceksin. Korkaklar gibi yol almaktan, güzelim yollarda durmaktan, açıklamada bulunmaksızın düşünceni gerçekleştirme yoluna gitmekden sakın. Taklit çukurundan çıkarak basiret zirvesine yüksel, zayıf sorular ve şüpheler karşısında hak bildiğin düşüncelerini müdafaa edebileceğin, üstün gelebileceğin bir gayret ve azimle onlara sarıl. Takva elbiseni kendine bir şiar kıl. İnsafı elden bırakma. Hakkı aramak mezhebin, hakkı ehline teslim etmek prensibin olsun. Geçici hevesler kalbini elde etmesin; önüne çıkacak engeller seni amacından çevirmesin. Meseleler karşısında değerlendiren ve tercihte bulunanlar gibi dur; ne yapacağını bilmez, şaşkın bir vaziyette durma. Ancak, istenenler muğlak kalır ve net olarak kendisini araştırıcıya göstermezse bu durumda, başkaları o meseleye girse de, senin girmemen, konudan el çekmen yerinde bir hareket olur. Şunu bil ki, yenik düşen kimse, şüpheli konular koruluğuna düşen kimsedir; o sahaya girmeyip önünde duran kimse ise korunmuş ve ilimde derinliğe ulaşmış kimsedir. Şüphesiz ki, her türlü ar, ayıplama ve kınama, düşüncesizce kendisini yasaklar içerisine atıp da cehennemi boylayan kimse içindir. Taassup pınarından sakın içme, konunun hakikatı anlaşıldığında, onu kabul edip, boyun eğmekten çekinme. Asi nefislerin başkaldırışı gibi kibirlilik gösterme; bu tutum, nefsin otlayan hayvanları için tehlikeli ve korkunç bir otlaktır, dosdoğru yoldan sapmaktır.
(Şatıbi, el-Muvafakat)